Tampilkan postingan dengan label Adat. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Adat. Tampilkan semua postingan

Sabtu, 15 Juni 2013

RUMANG DOHOT RUHUT NI ULAON MANGAIN



Songon naung tangkas taboto jala nunga hea ra taulaohon di tonga-tonga ni keluarganta, molo adong ulaon na-Mangain Boru manang Mangain Anak nahombar ma i tu naadong nahurang jala sipatureon di ruhut ni adat Dalihan Natolu, di ruhut ni ulaon habatakon. Ala so halak Batak hian dope tutu nasida (anak manang boru nanaeng siainon i), jadi porlu pahantuson hadirion nasida marhite na mamampehon sada marga na adong di halak Batak tu nasida.

Ulaon mangain anak manang boru na sian luar suku Batak, manang na so adong margana gabe dibahen marmarga halak batak, somal do taida i ma di na naeng marulaon adat. Isarana, di tingki na naeng pamuli boru, pangolihon anak, manang di na naeng manggarar adat na gok (sulang-sulang pahompu) sian sada keluarga naung hot ripe, alai sada sian nasida (ama manang ina) ndang halak Batak.

Asa mardalan adat-paradaton tutu, jolo pahantuson manang patureon ma angka nahurang, i ma mamampehon margana. Alana, di hita halak Batak, molo marulaon adat-paradaton, hombar ma i tu pandohan na mandok: Asa dos nangkokna dos nang tuatna. Molo hita manjalo adat, laos hita do manggarar adat i.

Nian adong taida muse ualaon na-Mangain Anak manang Boru di tingki si hametmetonna, tarsongon adopsi. Boi ma i ala so adong dope tubu dakdanak di keluarga i, manang sude holan anak manang boru, dohot angka alasan na asing. Na naeng dohonon di son, adong tujuan, motivasi, dohot angka harapan di ulaon na-Mangain, i ma asa boi manjalo adat dohot manggarar adat na hombar tu kebutuhan manang kepentingan ni angka ulaon. Boi dohonon, ulaon mangain i ma mambahen sada marga tu sada-sada halak na sian luar suku Batak asa gabe halak Batak ibana, jala masuk gabe bagian masyarakat naniihot ni ruhut-ruhut partuturon Dalihan Natolu.

Nunga hira didodo jala dilumbahon ompunta na parjolo angka rumang dohot ruhut ni adat angka na taulahon di tingki on. Molo pandohan Mampe Marga manang Paampuhon Marga, jot-jot do ra tabege di bona pasogit. Hira dos do lapatan ni ulaon i dohot mangain, nang pe asing rumang dohot ruhut-na. Molo mangain marga hira boi do hita sude mangulahon i. Alai molo napaampuhon marga tertentu, maol-mura do i ulahononhon. Alana, prosesna mansai ganjang, tarlumobi taringot di persetujuan dohot angka mambahen dos ni roha ni na paampuhon marga i dohot di na mangampu; lapatanna antara hak dohot kewajiban dohot angka na asing. Alai, sipata adong do niida sada-sada halak na Mampe Marga mangulahon horja sadari.

Nidok di son, ompunta na parjolo i nunga mangalumbahon (mengan-tisipasi) angka ulaon si songon on, tarida do i di panggulmiton ni paradaton sahat tu tingki on. Taida ma hata na mandok:

Hot pe jabu i, ala hot margulang-gulang,
Manang sian dia pe bere i mangalap boru,
Sai hot do i boru ni Tulang
Sinuan bulu sibahen na las
Sinuan partuturan sibahen na gabe jala horas

Molo tung pe angka rumang dohot ruhut ni adat-paradaton i adong variasi manang sipata taida asing diulahon di sada luat tu luat na asing, alai ianggo tujuanna hira sarupa do i. Alana, songon hata na mandok, asing dolok asing do duhutna, asing huta (luat) asing do nang uhumna (adatna).

Molo di tano parserahaoan, lumobi di Jakarta dohot nahumaliangna, sai songon formalitas na ma taida ulaon mangain anak manang boru na masa di hita halak Batak Toba, sipata gait manang gere idaon, gabe hira so adong be tanggung jawab ni namarulaon molo dung sae ulaon mangain, lumobi dung sae ulaon pesta unjuk. Ala ni i do ra sipata adong deba dongan na mandok holan ulaon na “mangamai ma jolo” molo adong sada-sada ulaon na hombar tu si songon i.

Ndang adong nian naskah na tarsurat taringot adat-paradaton diwarishon ompunta na parjolo i tu hita, jala memang hukum adat pe ndang adong na disurathon. Alana, kebiasaan manang tradisi do i na sai tong-tong diulahon di sada-sada luat, khususnya hita na sian Batak Toba dohot na humaliangna. Jala sipata tahe jot-jot do sian hita menerjemahkan (mangalapati) hata ni natua-tua na mandok:
Eme na masak digagat ursa, i ma na masa i ma taula
Aek godang ma aek tu laut, angka dos ni roha ma si bahen na saut.

Nauli jala sintong ma tutu pandohan i, jala relevan do pe i tu angka ulaon adat paradaton di tingki on. Alai, tasesuaihon ma nian pandohan i tu angka situasi dohot kondisi ni hasuhuton na naeng marulaon, jala hombar ma tabahen tu kebutuhan paradaton i. Alana, adat do na met-met, adat do nang na balga asalma hot di ruhut-ruhutna.

Na naeng sitangkasanta di son songon manambai angka naung taboto, lumobi di ulaon Mangain Boru manang Mangain Anak, tapatupa ma ulaon i hombar tu ruhut Dalihan Natolu, asa arga jala tapelihara adat paradatonta i, asa adong warishononta tu angka ianakhonta muse.

Pandohan nadua nangkin, sian pamerengannami, jot-jot do masa di tonga-tonga ni keluarganta, adong do niida halak mangulahon ulaon mangain marga dipasada dohot ulaon adat naasing, sada tinembak dua hona. Hape gabe hira so tarida be di ulaon i makna dohot tujuan ni na mangain, alai gabe holan formalitas na ma i asa mardalan angka ruhut-ruhut adat paradaton muse. Hape, molo tarbahen, ingkongabe songon ulaon na khusus ma nian molo mangain, adong ikrar manang janji, adong hata (pernyataan) sian na niain i di tingki na manjalo marga na niampehon i, na olo jala rade ibana mangulahon adat paradaton ni halak Batak marguru tu parhundulna di tonga-tonga ni masyarakat Batak (gabe boru, dongan tubu, manang hula-hula). Songon i do nang sian natua-tua namangain i, porlu do pasahatonna hata (pernyataan) di tonga-tonga ni loloan na torop, na ingkon jangkononna na niain i gabe anak manang boru di nasida jala ibana na ma nampunasa anak tudos tu ruhut-ruhut ni halak Batak.
Mardomu tu si, porlu do pingkiranta jala si parhusor-husoron di bagasan roha taringot ulaon mangain boru naung niulahon ni sada keluarga Batak Karo, tarsongon na diulahon nasida:

Ia amanta RO Sembiring inanta i Br. Tarigan naeng pangolihon anak nasida, Setia Sembiring SH, tu sahalak boru sian Jawa Tengah, ima boru ni Amanta Kol. Prabowo inanta i Sri Rejeki. Didok si Setia Sembiring, ndang tarsirang be ibana sian hamletna si Tuty jala ingkon i na ma gabe parsinondukna. Dioloi keluarga Sembiring ma pangidoan ni anak nasida i, alai didok asa sabar jolo ibana paima sae dihatai angka nahombar tu ruhut paradaton mardomu tu pangidoanna i. Alana, tangkas do diboto nasida na saleleng na on jolma paradat do amanta i dohot keluargana di tonga-tonga ni masyarakat nasida.

Dihatai (dilobi) keluarga RO Sembiring ma pangidoan ni anakna i tu angka tuturna, songon i tu keluarga Kol. Prabowo na mandok nunga las roha nasida ala di naolo boru ni amanta i manjangkon anak nasida. Alai adong pangidoan asa boi nian mardalan adat paradaton na hombar tu rencana parsaripeon ni anakon ni nasida i muse rade ma nian keluarga Prabowo gabe marmarga halak Karo. Dung dipatorang alasanna, masiantusan ma nasida, jala dioloi keluarga Prabowo ma pangidoan nasida i.

Na naeng dohonon di son, marga ni amanta Prabowo do dibahen nasida, songoni dohot marga ni inanta i. Direncanahon ma ulaon mangain, jala dipatupa nasida ma i marhite-hite adat paradaton na masa di Tanah Karo. Dibahen nasida ma amanta Prabowo i gabe marga Ginting, jala inanta i dibahen gabe boru Perangin-angin.

Mardomu tu pangidoan ni anak nasida i, ndang si boru nanaeng topotonna i diain nasida gabe boru Karo, alai ama dohot inang ni si boru do diain nasida. Jala ulaon mangain i dipatupa nasida do secara khusus jala marsintuhu, adong do di si janji (ikrar), hata (pernyataan) ni na niain i na olo jala rade nasida mangulahon adat paradaton Batak Karo.

Gabe ma jala horas. Molo dung dos roha, i ma si bahen na horas. Asing dolok asing do duhutna, asing huta asing do nang adatna.

Alai porlu naeng dohonon, ulaon na mangain na pinatorang di ginjang i gabe sada si parhusor-husoron di bagasan roha (wacana) ma i di hita Batak Toba. Secara logika, ulaon i lebih pas jala hona didok roha. Alana, ama dohot inang ni si boru na naeng parumaen i do diain nasida gabe halak Karo. Tontu mansai bangga jala las do roha nasida di penghargaan si songon i, jala gabe sada tanda holong ni roha ni keluarga ni baoa i do i di boru nasida.

Nanaeng dohonon muse, asa mulak ma tu dos ni roha, sian angka panghataion dohot holong na mangolu di angka na naeng martutur, tangkas ditariashon dung marmarga Batak Karo nasida, nasiap jala rade mangulahon adat Batak Karo songon bukti holong ni roha nasida di boru dohot helana i. Sahali nari molo gabe sada pemikiran manang wacana pe i di hita Batak Toba, porlu do ra didok roha kajionta si songon on.
Asa mulak ma hita tu rumang dohot ruhut ni na-Mangain nasomal jala masa taulahon di tano parserahan on. Molo so apala tarbahen pe patoranghon secara sistematis ala memang ulaon si songon on godang do variasina jala hombar tu situasi dohot kondisi ni hasuhuton, nipatorang di son gabe songon sada cerita pendek asa ummura nian antusanta.

A. Mangain Boru
Di mulana i mansai sogo do roha ni amanta St. Ir. B Purba dung diboto anakna, Poltak Purba SH mardongan dohot si Sri Yolanda, boru sian Jawa Tengah. Lumobi muse inangna, Boru Tobing, sai holan na muruk jala marsak dung diboto anakna si Poltak mansai jonok mardongan tu si Sri Yolanda. Nian mula ni pardonganon nasida sian gareja Oikomene jala halak kristen na botul do keluarga nasida be.
Hata si Poltak tu amang dohot inangna, ingkon si Sri nama gabe ripe (istri) di ibana, jala pardonganon nasida pe nunga leleng, songon i nunga hira adong persetujuan ni keluarga ni parboru. Dipatorang si Poltak ma hatorangan mansai ganjang tu natua-tuana i, lumobi taringot holong dohot do ni roha nasida nadua. Ala ni i mombun ma tutu roha ni amana. Alai, ianggo inangna Boru Tobing sai diondolhon dope asa marboru Batak nian si Poltak, jala muse mansai uli-uli do paribanna angka boru Tobing.

Pendek cerita, dapot ma sada kesimpulan di nasida. Dioloi natua-tua i ma anakna i marboru Jawa. Mansai uli tutu rupa ni nanaeng parumaen nasida i jala karejona pe denggan, songon i amang dohot inangna nunga denggan kedudukan nasida di kantor. Alai didok St. Purba ma tu anakna i ingkon bahenon do adat nagok di perkawinan nasida, alana jolma paradat do nasida jala nunga godang dongan tubu mananda nasida dohot angka tutur di Jakarta on. Didok ma tu si Poltak, asa bahenon nasida marga ni nanaeng parumaen i marhite ulaon Mangain Boru.

Mardomu tu ulaon Mangain Boru i, taida ma jolo partuturon manang partubu ni keluarga i. Amanta St. Purba, tubu ni boru Siagian. Nanialapna, boru Tobing, tubu ni boru Hutapea. Ama ni St. Purba tubu ni boru Simanjuntak, jala ompung doli ni St. Purba ditubuhon boru Silitonga.

Tarsongon on ma rumang ni partuturon sian partubu nasida i:
Raja marga Tobing ma Hula-hula
Raja marga Siagian ma Tulang
Raja marga Hutapea ma Tulang Rorobot
Raja marga Simanjuntak ma Bona Tulang
Raja marga Silitonga ma Bona ni Ari.

Sian horong ni hula-hula dohot tulang nasida (dang dohot tulang rorobot marga Hutapea), sarupa boi do laho manjangkon dohot mangain si Sri Yolanda gabe boru nasida. Alai, ise ma sian horong ni hula-hula dohot tulang i na gabe “ama” ni na naeng parumaen i, saguru tu lomo ni St. Purba dohot inanta i do i, dohot catatan denggan do tutu parsaoran nasida tu hula-hula dohot sude tulangna i. Songon i muse, nunga adong hian panghataion dohot natua-tua ni si boru na naeng parumaen i jala ditolopi nasida na naeng bahenonna boru na i mar-marga Batak.

Mardomu tu si, dipapungu amanta St. Purba ma angka haha-anggina sahat tu ompu na martinodohon. Dipatorang ma di si pangidoan anak nasida dohot ulaon na naeng mangain marga ni calon parumaen nasida. Jala laos dipangido ma disi pandapot sian angka haha-anggina dohot boruna.

Nian, nunga hira adong dos roha ni St. Purba dohot inantai, asa gabe boru Simanjuntak ma nian na naeng parumaen i, dohot alasan songon “PATIO BABA NI MUAL” tu Bona Tulang (bona hula) tu marga Simanjuntak. Didok nasida, “Molo tu hula-hula marga Tobing dohot tulang marga Siagian, denggan situtu do parsaorannami sahat tu tingki on.”

Jadi, hira na manunduti jala penghormatan ma i tu ompung doli dohot ompung boru nasida. Ditolopi nasida ma pangidoan ni keluarga St. Purba i asa gabe boru Simanjuntak bahenon calon parumaen i. Naung pinatorang di ginjang, ima songon tahap awal. Tatorushon ma muse tu teknis ni angka ulaon na hombar tu si.
Borhat ma (utusan) nasida mandapothon Raja Simanjuntak laho patolhashon pangidoan nasida i. Tangkas do tutu dijangkon Raja Simanjuntak pangidoan i jala ditontuhon ma andigan muse nasida ro laho pahantushon pangidoan nasida i. Alana, ingkon tangkas do botoon ni dongan tubu ni Simanjuntak dohot boruna, taringot tu pangidoan ni St. Purba i, asa hira na marhori-hori dingding do mulana.

Di ari naung ditontuhon ro ma tutu keluarga St. Purba dohot dongan tubu, boru, nang ibebere laho mandapothon keluarga Simanjuntak. Diboan nasida ma sipanganon na marsaudara jala tangkas ma i tutu dipasahat. Raja Simanjuntak pe dipasahat do dekke tu pamoruonna (bere) na, keluarga Purba i.

Dung sidung marsipanganon, parjolo ma dipahantus Raja Simanjuntak taringot tu tudu-tudu ni sipanganon. Tangkas do disungkun paidua ni suhut taringot tu si panganon i. Alai dialusi parhata ni Raja Purba ma, “Surung-surung ni Tulang Simanjuntak ma i.”

Na mangihut muse, disungkun paidua ni suhut Raja Simanjuntak ma taringot tu sintuhu ni indahan na las dohot haroro ni berena i, Raja Purba.
Dialusi Raja Purba ma sungkun-sungkun i, jala didok ma harorona i ala las ni roha nasida do di sude pinompar ni ompung nasida, gabe di anak, gabe di boru, songon i nang angka pasu-pasu sian tulangna i. Jala, asa laos rade ma nian roha ni tulangna i, Raja Simanjuntak, manjalo si boru na naeng parumaen nangkin gabe boru nasida, marhite-hite ulaon mangain. Laos dilapisi ma hatana, mangido asa marboha-bahenon Raja Simanjuntak ala songon i do na tarbahen nasida laho pasangaphon tulangna i. Ima pangidoan tu tulangna i.

Dialusi Raja Simanjuntak ma pangidoan ni berena i. Jala dung hira masitariparan hata dohot angka pandapot sian angka dongan tubu, boru dohot bere-ibeberena, dioloi jala digabehon Raja Simanjuntak ma pangidoan i, jala tangkas ma i tutu dihatahon.
Dung i sahat ma tu namarhata sigabe-gabe. Laos ditutup ma muse dohot ende puji-pujian nang tangiang.

Teknis Mangain Boru

Tugas dohot pelaksanaan ulaon mangain Sri Yolanda gabe boru Siman-juntak, gabe hira tanggung jawab ni Raja Simanjuntak dohot dongan tubuna nama i. Songon i dohot napasahathon gokhon dohot jaou-jou tu angka tuturna, hula-hula, tulang, dongan sahuta, dohot angka na asing. Hira so adong be di ulaon i tanggung jawab teknis ni St. Purba. Alai, songon somalna (jala dos ni roha do i) biaya ni ulaon i, sian St. Purba do.

Di ari naung ditontuhon –songon na di undangan naung mardalan tu angka tutur paboahon napatupaon nasida ulaon Mangain Boru marpungu ma angka tutur, songon i si Sri Yolanda dohot natua-tuana, keluargana pe godang do na ro tu ulaon i.
Andorang so dimulai dope ulaon mangain i, tangkas do dijalo Raja Simanjuntak haroro di hula-hulana dohot tulangna. Ala di gedung do dipatupa ulaon i laos marmusik do dibahen manjalo hula-hula dohot tulangna i.

Dipasahat paidua ni suhut Raja Simanjuntak ma pamuhai (pengantar), hata huhuasi, dohot konsep ni ulaon i, i ma:
Parjolo : Nasida ma parjolo, termasuk ma angka haha-anggina, mangupa-upa boru na naniain na i.
Paduahon : Pasahaton ma tingki tu horong ni hula-hula dohot tulang molo tung adong sipasahaton nasida tu ibeberena na sorang mangodang i.
Patoluhon : Marsipanganon ma. Alai, jumolo ma Raja Simanjuntak pasangaphon hula-hula laho pasahaton tudu-tudu ni sipanganon, jala songon i molo tung adong si pasahaton ni hula-hula (dengke). Molo tung adong horong ni tulang pasahat dengke, laos mangihut ma i.
Hira songon i ma konsep dasar ulaon Mangain. Molo dung dioloi jala digabehon angka tutur, lumobi sian hula-hula dohot tulang, mardalan ma ulaon i di bagasan dame dohot sonang ni roha.
Songon naung tinaringotan parjolo, asa tarida tujuan dohot makna ni ulaon Mangain i, dipatupa ma panghataion nahombar tu ulaon i (andorang so pasahathon upa-upa), i ma:
Parjolo : Hata huhuasi, pengantar sian Raja Simanjuntak, suhut nalaho mangain Boru i.

Paduahon : Hata huhuasi, pengantar sekaligus pernyataan, persetujuan ni nampunasa boru kandung manang na mewakili.

Patoluhon: Pernyataan sian Sri Yolanda mandok na olo ibana gabe boru Simanjuntak, ndang ala napinaksa, tekanan dohot angka na asing. Di tingki mandok hata i boi do ibana diajari manang dituntun.
Paopathon: Mandok hata sian Natua-tua ni Simanjuntak, wakil ni dongan tubu mandok naung gabe boru Simanjuntak si Sri Yolanda, jala dijangkon nasida ibada gabe boru nasida.

Dung sidung jala marune angka panghataion i, ditorushon ma tu na manjangkon, mangupa-upa boru i, jala laos diulosi nasida ma boruna i. Songon i nang sian hula-hula dohot horong ni tulang, dipasahat ma angka nauli tu berena nasida i.
Molo dung hantus saluhutna i, diuduti ma tu na marsipanganon. Alai, songon nidok ni konsep na di ginjang, jolo dipasahat ma tudu-tudu ni sipanganon tu hula-hula. Songon i sian horong ni hula-hula, dipasahat ma tu Raja Simanjuntak molo tung adong na naeng sipasahatononna.

Dung sidung mangan dibagi ma parjambaran juhut songon angka na somal taulahon. Sai jumolo do ro hata sian sian hula-hula na mandok, “Nunga tangkas dipasahat hamu pamoruonnami tudu-tudu ni sipanganon.

Didok natua-tua, sai jolo diseat hata do asa diseat raut.”

Alai, molo tung pe angka na mangalap hata, masipasangapan, asa dibereng angka tingki. Sahat ma angka jambar juhut i tu hasahatanna, molo sian angka dos ni roha.

Ulaon na mangihut muse i ma marhata sigabe-gabe dohot hata pasu-pasu. Dung dipasahat angka hula-hula dohot horong ni tulang hata sigabe-gabe, hata pasu-pasu tu boruna (suhut), mangampu ma hasuhuton dohot angka pa-moruon nasida, songon i dongan sahuta (molo adong). Porlu di son ingoton tangkas: pasahaton ni na mangain i (Raja Simanjuntak) do piso-piso manang pasituak natonggi tu sude hula-hulana dohot angka tulang na ro tu ulaon i. Taringot tu teknis ni na pasahathon, boi do i dipasahat andorang so mangampu dope nasida. Jala na naeng dohonon muse, taringot tu bilangan-na manang godangna, saguru tu na ni onjar ni roha ni hasuhuton do i. Alai, ris ma nian dibagi tu hula-hula, tulang dohot angka uduran nasida na ro tu ulaon i.
Molo dung sude mardalan, ndang adong be nahurang manang na lipe, ditutup ma ulaon i di bagasan ende dohot tangiang. Gabe ma jala horas hita saluhutna tumpahon ni Tuhanta Debata.

Taringot tu ulaon angka na mangihut, i ma ala na naeng hot ripe si songon on, mardalan ma muse rumang dohot ruhut ni paradaton pamulihon boru songon na somal taulahon. Jala songon hatorangan tambahan di hita, molo di ulaon si songon on, ulaon taruhon jual na ma. Paranak (Raja Purba) ma na paradehon amak. Jala songon tuhor (sinamot) ni boru i muse didok na ma i “surung-surung”. Alai, molo angka adat na gok, i ma suhi ni ampang na opat dohot todoan, hot do i mardalan songon na somal.

B. Mangain Anak

Mangain anak na nidok di son i ma mangain manang paampuhon marga tu sahalak doli-doli sian luar suku Batak ala naeng marhot ripe ibana dohot sada boru ni halak Batak.

Nunga godang sian hita Batak mangulahon si songon i, alai adong do muse niida holan na mangamai (ndang pola dibaen marga ni baoa i) asalma mardalan ruhut ni adat-paradaton tu pengantin. Alai, asa hantus jala denggan muse ruhut ni partuturan nasida, lumobi tu angka pinomparna nasida muse, porlu do adong identitas (marga) na jelas, jala asa unang mago nian adat na hombar tu ruhut ni Dalihan Natolu di ulaon nasida.

Di tano parserahan on, jot-jot ndang tarpasiding natua-tua be angka pardonganon ni boruna tu halak na asing di luar suku Batak. Molo sahapor-seaon dope dongan nasida i, ndang pola godang nian masalah, asalma rade natua-tua i manjalo. Alai, molo mardongan (marsangkap hot ripe) boru i tu sada baoa na asing agamana, on do na gabe mambahen jut roha ni natua-tua.

Songon naung pinatorang di na Mangain Boru, adong ma tutu na hu-rang jala pahantuson i ma ala so adong hian marga ni na naeng parumaen i, songon i do nang na naeng sipahantuson di na Mangain Anak. Mardomu tu si, taihuthon ma jolo contoh na mangihut.
Ia amanta Bonar Butar butar dohot inanta i Boru Sihombing Lumban Toruan, boru buha baju nasida dr. Tiurma Butar butar. Di dok boru na i nunga leleng ibana mardongan jala dang tarsirang be sian Ir. Broto Suryo Sungko-no sian Malang, Jawa Timur. Laos dipangido asa mardongan saripe nasida.

Halak paradat do keluarga Butar-butar i, songon i nang inanta i tung ringgas do mangadopi angka ulaon adat, lambok jala boru hasian do nasida di tonga-tonga ni hula-hulana. Di tonga-tonga ni dongan tubu, Butar-butar, sipaimaon do amanta i, na manat mardongan tubu, jala na sai elek marboru, laos burju mardongan sahuta. Songon i di ulaon huria, tung na burju do nasida.

Ala pandohan jala pangidoan ni boruna buha bajuna i ingkon marhaso-hotan tu dongana na so halak Batak i, sai marpingkir i ma amanta Butar butar dohot inanta i. Alai dos ma roha nasida, didok ma tu boruna i: “Molo naingkon si Broto na ma laho calon suami di ho Inang, ingkon bahenon ma margana marhite ulaon Mangain Anak. Asa, di pernikahanmuna haduan mardalan adat paradaton ni hita halak Batak, asa sangap hita di tonga-tonga ni tuturta, jala sangap nasida tabahen. Jadi, molo olo do si Broto dohot keluargana mampe marga, setuju ma hami di pangidoanmi.

Dipasahat si Tiurma ma pesan ni natua-tuana i tu donganna i, jala si Broto dohot keluargana pe mandok setuju. Ro do wakil ni natua-tua ni si Broto mandapothon keluarga Butar-butar, mandok satolop nasida di renca-na ni Butar-butar i.

>Catatan:

>Na naeng dohonon di son, ingkon adong do angka panghataion na terbuka, transparan, di angka na naeng martutur, nang so halak Batak na naeng tondong i.

Ala hurang ni keterbukaan, jot-jot taida di tano na masa parserahan on sada boru Batak muli tu halak Jawa, Manado, manang Ambon, ndang pola marhite-hite adat (holan sian Gareja/Huria). Dung hot ripe nasida, gabe di anak nang di boru, alai laos mago ma sian angka ulaon paradaton.

Ia apala lae ni amanta i adong do dua i ma, St. Tigor Tampubolon/br Butar butar dohot Lodewick Siregar/br Butar-butar. Adong do muse apala amangbo-runa, i ma St. Nelson Siahaan/br Butar butar, Samuel Sibuea/br Butar butar, dohot Posman Hutagaol/br Butar-butar.

NB: Molo na laho Mangain Anak, sian marga ni pamoruon do bahenon gabe marga ni calon helana i. Dos do peluang ni angka laena dohot amangboruna i laho mangain calon hela i. Ise ma na naeng gabe ama pangain, saguru tu pamillit ni keluarga Butar butar ma i.

Angka boru na burju do pamoruon nasida i. Alai, nunga dos roha ni amanta Bonar Butar butar dohot inanta i, sian marga ni amangboruna ma dibahen na laho marga ni calon hela i, i ma amang boru St. Nelson Siahaan.
Rumang dohot ruhut ni na-Mangain Boru asing do pangalahona tu ula-on Mangain Anak. Di na Mangain Boru, sian marga ni hula-hula manang tu-lang do dibahen marga ni boru i. Jadi gabe boru tulang ni anak na naeng ma-ngoli i ma boru na diain (calon parumen) i. Alai di na-Mangain Anak, ingkon marga ni pamoruon do bahenon marga ni anak i. Jadi gabe anak ni namboru ni boru i ma anak na dianin (calon hela) i.
Di tingki na naeng mangain boru (calon parumaen), tangkas do dida-pothon paranak hula-hula (manang tulang)-na jala diboan sipanganon laho pasahathon pangidoanna. Alai, molo di na naeng mangain anak, pamoruon na naeng mangain i do dijou parboru tu bagasna.

Nunga dos be tutu roha ni amanta Bonar Butar butar dohot inanta i, jala nunga hira dipaboa rencana ulaon parsaripeon ni boruna, Ir. Tiruma dohot Ir. Broto na sian Malang i, tu angka haha-anggina. Dipatupa nasida ma parpunguan ripe-ripe. Dijou nasida ma tangkas angka laena dohot amangboruna.

Ditariashon amanta Bonar Butar butar ma pangidoanna asa rade nian nasida laho manjangkon na naeng helana i gabe anak nasida muse, lumobi tu amangboru dohot namboruna, keluarga St. Siahaan. Jala tangkas do dihata-hon di si, naung sian dos ni roha nasida jala pangidoan ni boruna, si Tiurma, molo apala tung dipangido nasida amangboruna, St. Siahaan, songon hapeahan na laho manjangkon anak calon helana i.
Tangkas do tutu dioloi angka laena dohot amangboruna i pangidoan ni amanta Bonar Butar butar. Didok nasida, nunga tung mansai denggan i, jala ndang pasombuon nasida tulang manang tunggane na i (keluarga Bonar Butar butar) molo tung pe so apala anak nasida na mangalap (menikahi) maen nasida (si Tiurma). Jala malambok pusu do nasida molo boi do anak nasida gabe gabe dongan saripe ni dr. Tiurma, nang pe sian ulaon Mangain Anak.

Gabe ma jala horas. Aek godang tu aek laut, dos ni roha do sibahen na saut.

Catatan:

Ala nunga rade amanta St. Siahaan dohot inanta i laho manjangkon Ir. Broto gabe anak marhite ulaon Mangain Anak muse, jala songon i di haradeon ni keluarga Ir. Broto, nasida na ma manghatai, pahantushon na naeng ulaon i. Hira ndang adong be pola tanggung jawab ni amanta Bonar Butar butar di na patupahon ulaon i (asing ni biaya ni ulaon i). Alai sian dos ni roha ma saluhutna i. Jala laos dumenggan do molo boi sian keluarga ni na nanaeng anakna i (Ir. Broto) mananggung biayai ni ulaon Mangain i songon patuduhon holong ni rohana tu calon istrina (dr. Tiurma).

Keluarga St. Siahaan mambahen sada parpunguan na metmet. Tangkas do dijou angka dongan tubu na marhaha-anggi, boru, dohot pariban. Di pa-tolhas ma di si naung dijalo jala rade nasida manjangkon Ir. Broto gabe anakna marhite na-Mangain. Hombar tu si dipangido ma panuturion hom-bar tu ulaon i., lumobi asa laos nasida ma na langsung mangulahon ulaon Mangain, songon i di panjaloon nasida muse tu angka horong ni hula-hula.

Mansai godang do tutu pandapot dohot saran di si. Adong na mandok songon on, songon an, adong muse mandok sulit do i, ala porlu persetujuan sian haha anggi na adong di bona pasogit, dohot angka na asing. Alai dapot ma sada sintuhu ni panghataion di parpunguan nasida i: Patupaon nasida ma ulaon Mangain Anak tanggal …., bulan X, di tempat Y, jala tangkas didok nasida asa digokhon dohot dijou-jou, marhite-hite undangan, angka hula-hula dohot tulang.

Jumpa ma ari ulaon i. Nunga marpungu angka na mardongan tubu dohot angka tutur. Andorang so dimulai acara, tangkas ma dijalo nasida hula-hula dohot horong ni angka tulang. Dipasahat paidua ni suhut ma hata huhuasi dohot konsep ni ulaon Mangain Anak i. Ianggo teknis ni acara di na Mangain Anak hira dos do i dohot na-Mangain Boru, i ma sai jumolo do dipangido nasida panuturion sian angka tutur, lumobi sian horong ni hula-hula dohot tulang. Molo dung dos roha nasida, diulahon nasida ma ulaon i:
Parjolo : Hata huhuasi sian suhut na laho Mangain Anak.
Paduahon : Hata huhuasi (pertanyataan) sian natua-tua ni anak na laho si ainon i manang na mangawakili.
Patoluhon : Hata sian anak na laho diain (Ir. Broto).
Paopathon : Mandok hata sian natua-tua Siahaan, wakil ni dongan tubu, laho manjangkon anak na diain i gabe marga Siahaan.
Dung i ditorushon ma muse tu ulaon mangupa-upa, manjangkon anakna i, dilehon mangan, diulosi pihak paranak ma ibana. Laos mangihut ma muse horong ni hula-hula dohot tulang mangulosi ibana.
Songon hatorangan tambahan, di ulaon Mangain Anak tangkas ma ditariashon natua-tua namangain i posisi dohot tanggung jawab ni anak i muse di tonga-tonga ni keluarga, lumobi i taringot tu angka ulaon adat-paradaton, dohot didok naung gabe anak nasida ibana. Lapatanna, ala sian ama do na mamboan goar keturunan, saluhut ianakhon ni naniain i nunga adong hakna mamangke marga naung dipampena i, nang pe tung so apala disurathon di angka parsaoran siganup ari.

Ditorushon ma tu na marsipanganon, alai parjolo ma dipasahat nasida tudu-tudu ni sipanganon tu hula-hula. Di tingki na pasahat tudu-tudu ni sipanganon, molo boi, sai jolo marsantabi ma tu horong ni angka tulang ala tu jolo ni hula-hula dipasahat nasida. Dung i dipasahat hula-hula ma dekke (molo adong) tu pamoruonna i. Molo adong muse angka dekke diboan horong ni tulang dipasahat nasida ma i tu pamoruonna i.
Dung sidung marsipanganon, mardalan ma panghataion taringot tu jambar juhut. Songon na somal, sai sian hula-hula ma na manungkun i tu pamoruon nasida, asa di pambagian jambar juhut i mardalan sian angka dos ni roha, jala sahat tu hasahatanna.
Molo hira ulaon na mangihut muse i ma angka di panghataion. Molo tung adong pe angka hata na masisungkunan sian hasuhuton na mangain anak i, alai ianggo hata pasu-pasu dohot hata gabe-gabe ingkon sian hula-hula dohot horong ni tulang do. Jala mangampu ma muse suhut. Songon di ulaon Mangain Boru, mardalan do pasituak na tonggi tu angka hula-hula dohot tulang nang di ulaon Mangain Anak.Dung hantus jala marune saluhutna i ditutup ma ulaon i marhite-hite ende huria dohot tangiang.

Songon tambahan muse, molo ulaon na mangihut hira sarupa do tu ulaon na somal. Jala ulaon pesta unjuk dibahen ma alap jual, pihak parboru ma paradehon dohot patupahon angka na hombar tu si.Na naeng dohonon muse di son, adong do ulaon Mangain Anak na hira maol diantusi, manang adong sungkun-sungkun ni angka dongan na hira maol alusan.
Piga-piga sian sungkun-sungkun i hira songon on ma:

1. Efektif do ulaon Mangain Anak si songon i, lumobi pangaitna tu ruhut-ruhut ni paradaton. Alana, didok angka dongan: molo holan asa mardalan adat-paradaton cukup ma dibahen holan pangamai, ndang pola ingkon Mangain.Taringot tu si, saguru tu tekad dohot haradeon ni nampunasa anak/boru ma i laho manogu-nogu paradaton tu gellengna. Alana, godang do halak hita na so pola radot tu paradaton.
2. Molo marulaon pesta unjuk muse, ise do sijalo ulos pansamot, jala songon dia do parhundul ni natua-tua pangintubu ni anak na niain i?Ianggo si jalo ulos pansamot ingkon namangain anak i do. Rap hundul ma nian nasida dohot natua-tua tangkas ni na niain i, jala dipasahat parboru ma ulos holong tu nasida.
3. Di tingki ulaon Mangain Anak, tontu diulahon paranak ma manjalo tumpak. Di ise do angka tumpak na nilehon ni angka tutur i? Ise do na manggarar sinamot dohot angka na porlu tu ulaon i?Sungkun-sungkun si songon i jot-jot masa di tingki on, jala adong binege gabe adong parsalisian ala ni angka si patupaon tu ulaon i.
Na naeng dohonon di son, molo mangalusi sungkun-sungkun dohot angka pandapot si songon i –lumobi di hita angka anak ni raja– ingkon mulak ma nian hita tu angka dos ni roha, roha na elek jala terbuka, masialapan hata angka na martutur. Ai didok natua-tua: Hata do parsimboraan.
Sian logika, angka tumpak nanijalo nasida i, di nampunasa anak ma i. Jala sinamot nanaeng sipasahaton nasida dohot angka kewajiban sian paranak tu hula-hulana, nasida ma mananggung dohot (keluarga ni) anak naung niain i, jala porlu koordinasi dohot tu na naeng nampunasa hela (calon simatua ni anak na niain i) taringot tu sipatupaon di ulaon i. Jadi, asa unang adong na masipailaan, ingkon adong ma di hita angka roha na masiantusan, jala marboha-bahenon. Gabe ma jala horas, molo dapot roha na masipaolo-oloan di angka na martutur.




  Referensi :

http://bungaran.simanjuntak.or.id/

Urutan Acara Pernikahan Adat Batak Toba






Pada postingan kali ini, saya mencoba membagikan pengetahuan tentang urutan acara pernikahan pada suku Batak Toba. Adapun maksudnya supaya kita sama-sama mengetahui urutan dari acara pernikahan suku Batak Toba dari awal hingga akhir prosesi, terutama buat kaum muda suku Batak Toba.

Berikut urutan acara pernikahan adat Batak Toba dari awal hingga akhir acara : 

MARSIBUHA BUHAI

Pagi hari sebelum dimulai pemberkatan/ catatan sipil/ pesta adat, acara dimulai dengan penjemputan mempelai wanita di rumah disertai dengan makan pagi bersama dan berdoa untuk kelangsungan pesta pernikahan,
biasanya disini ada penyerahan bunga oleh mempelai pria dan pemasangan bunga oleh mempelai wanita dilanjutkan dengan penyerahan Tudu-tudu Ni Sipanganon dan Menyerahkan dengke lalu makan bersama, selanjutmya berangkat menuju gereja untuk pemberkatan.

Beberapa Istilah Dalam Pernikahan Adat Batak
  1. Suhut, kedua pihak yang punya hajatan
  2. Parboru, orang tua  pengenten perempuan=Bona ni haushuton
  3. Paranak, orang tua  pengenten Pria= Suhut Bolon.
  4. Suhut Bolahan amak: Suhut yang menjadi tuan rumah dimana acara adat di selenggrakan.
  5. Suhut naniambangan, suhut yang datang.
  6. Hula-hula, saudara laki-laki dari isteri masing-masing suhut.
  7. Dongan Tubu, semua saudara laki masing-masing suhut.
  8. Boru, semua yang isterinya semarga dengan marga kedua suhut.
  9. Dongan sahuta, arti harafiah “teman sekampung” semua yang tinggal dalam huta/ kampung komunitas (daerah tertentu)  yang sama paradaton/ solupnya.
  10. Ale-ale, sahabat yang diundang bukan berdasarkan garis persaudaraan (kekerabatan atau silsilah).
  11. Uduran, rombongan masing-masing suhut, maupun rombongan masing-masing hula-hulanya.
  12. Raja Parhata (RP), Protokol (PR) atau Juru Bicara (JB) masing-masing suhut, juru bicara yang ditetapkan masing-masng pihak.
  13. Namargoar, Tanda Makanan Adat , bagian-bagian tubuh hewan yang dipotong yang menandakan makanan adat itu adalah dari satu hewan (lembu/ kerbau) yang utuh, yang nantinya dibagikan.
  14. Jambar, namargoar yang  dibagikan kepada yang berhak, sebagai legitimasi dan fungsi keberadaannya dalan acara adat itu.
  15. Dalihan Na Tolu (DNT), terjemahan harafiah”Tungku Nan Tiga” satu sistim kekerabatan dan way of life masyarakat Adat Batak.
  16. Solup, takaran beras dari bambu yang dipakai sebagai analogi paradaton, yang bermakna dihuta imana acara adat batak diadakan solup/paradaton dari huta itulah yang dipakai sebagai rujukan, atau disebut dengan hukum tradisi “sidapot solup do na ro".

PROSESI MASUK TEMPAT  ACARA ADAT
(Contoh Acara di Tempat Perempuan)

Raja Parhata/ Protokol Pihak Perempuan= PRW
Raja Parhata/ Protokol Pihak Laki-laki    =  PRP
Suhut Pihak Wanita = SW
Suhut Pihak Pria       = SP
1.      PRW meminta semua dongan tubu/semaraganya bersiap untuk menyambut dan menerima kedatangan rombongan hula-hula dan tulang.
  1. PRW memberi tahu kepada Hula-hula, bahwa SP sudah siap menyambut dan menerima kedatangan Hula-hula.
  2. Setelah hula-hula mengatakan mereka sudah siap untuk masuk, PRW mempersilakan masuk dengan menyebut satu persatu, hula-hula dan tulangnya secara berurutan sesuai urutan rombongan masuk.Hula-hula, ……
1.Hula-hula,……
2.Tulang,…….
3.BonaTulang,…..
4.TulangRorobot,…..
5.Bonaniari,……
6.Hula-hulanamarhahamaranggi:
 -a…
 -b….  
 -c….
 -dst
7.Hula-hula anak manjae, … dengan permintaan agara mereka bersam-sama    masuk dan menyerahkan pengaturan selanjutnya kepada hula-hula    Simorangkir

PR Hulahula, menyampaikan kepada rombongan hula-hula dan tulang yang sudah disebutkan PRW pada III , bahwa SW sudah siap menerima kedatangan rombongan hula-hula dan tulang dengan permintaan agar uduran Hula-hula dan Tulang memasuki tempat acara , secara  bersama-sama.
Untuk itu diatur urut-urutan uduran (rombongan) hula-hula dan tulang yang akan memasuki ruangan. Uduran yang pertama adalah Hula-hula……, diikuti TULANG …….sesuai urut-urutan yang disebut kan PRW pada (3).

MENERIMA KEDATANGAN SUHUT PARANAK (SP) 
Setelah seluruh rombongan hula-hula dan tulang dari SW duduk, rombongan Paranak/SP dipersilakan memasuki ruangan. 
PRW, memberitahu bahwa tempat untuk SP dan uduran/rombongannya sudah disediakan dan SW sudah siap menerima kedatangan mereka beserta Hula-hula , Tulang SP dan uduran/rombongannya 


PRP menyampaikan kepada dongan tubu, bahwa sudah ada permintaan dari Parboru agar mereka memasuki ruangan.
Kepada hula-hula dan tulang (disebutkan satu perasatu) yaitu:
1.   Hula-hula, ….
2.   Tulang, …..
3.   Bona Tulang, ….
4.   Tulang Rorobot, …..
5.   Bonaniari , …..
6.   Hula-hula namarhaha-marnggi:
           -  a…….
           -  b …….
           -  c…….
           -  dst
7.   Hula-hula anak manjae…..
                  
PRP memohon, sesuai permintaan hula-hula SW agar mereka masuk bersama-sama dengan SP. Untuk itu tatacara dan urutan memasuki ruangan diatur, pertama adalah Uduran/rombongan SP& Borunya, disusul Hula-hula….., Tulang…..dan seterusnya sesuai urut-urutan yang telah dibacakan PR (Dibacakan sekali lagi kalau sudah mulai masuk).

MENYERAHKAN TANDA MAKANAN ADAT
(Tudu-tudu Ni Sipanganon)

Tanda makanan adat yang pokok adalah: kepala utuh, leher (tanggalan), rusuk melingkar (somba-somba), pangkal paha (soit), punggung dengan ekor (upasira), hati dan jantung ditempatkan dalam baskom/ ember besar.

Tanda makanan adat diserahkan SP beserta Isteri didampingi saudara yang lain dipandu PRP, diserahkan kepada SW dengan bahasa adat, yang intinya menunjukkan kerendahan hati dengan mengatakan walaupun makanan yang dibawa itu sedikit/ala kadarnya  semoga ia tetap membawa manfaat dan berkat jasmani dan rohani hula-hula SW dan semua yang menyantap nya, sambil menyebut bahasa adat/ umpasa :

Sitiktikma si gompa
Golang golang pangarahutna
Tung so sadia (otik) pe naung pinatupa
Sai godangma pinasuna.

MENYERAHKAN DENGKE/ IKAN OLEH SW

Aslinya ikan yang diberikan adalah jenis “ihan” atau ikan Batak, sejenis ikan yang hanya hidup di Danau Toba dan sungai Asahan bagian hulu dan rasanya memang manis dan khas. Ikan ini mempunyai sifat hidup di air yang jernih (tio) dan kalau berenang/ berjalan selalu beriringan (mudur-udur) , karena itu disebut ; dengke sitio-tio, dengke si mudur-udur (ikan yang hidup jernih dan selalu beriringan/ berjalan beriringan bersama)
Simbol inilah yang menjadi harapan kepada pengantin dan keluarganya yaitu seia sekata beriringan dan murah rejeki (tio pancarian dohot pangomoan).

Tetapi sekarang ihan sudah sangat sulit didapat, dan jenis ikan mas sudah biasa digunakan. Ikan Masa ini  dimasak khasa Batak yang disebut “naniarsik” ikan yang dimasak (direbus) dengan bumbu tertentu sampai airnya berkurang pada kadar tertentu dan bumbunya sudah meresap kedalam daging ikan itu.

MAKAN BERSAMA

Sebelum bersantap makan, terlebih dahulu berdoa dari suhut Pria (SP), karena pada dasarnya SP yang membawa makanan itu walaupun acara adatnya di tempat SW.
Untuk kata pengantar makan, PRP menyampaikan satu uppasa (ungkapan adat) dalam bahasa Batak seperti waktu menyerahakan tanda makanan adat:
Sitiktikma si gompa, golang golang pangarahutna
Tung, sosadiape napinatupa on, sai godangma pinasuna.
     
Ungkapan ini menggambarkan kerendahan hati yang memebawa makanan dengan  mengatakan walaupun makanan yang dihidangkan tidak seberapa (pada hal hewan yang diptong yang menjadi santapan adalah hewan lembu atau kerbau yang utuh), tetapi mengharapkan agar semua dapat menikmatinya serta membawa berkat.

Kemudian PRP mempersilakan bersantap

MEMBAGI JAMBAR/TANDA MAKANAN ADAT

Biasanya sebelum jambar dibagi, terlebih dahulu dirundingkan bagian-bagian mana yang diberikan SW kepada SP. Tetapi, yang dianut dalam acara adat yaitu Solup Batam, yang disebut dengan “JAMBAR MANGIHUT”dimana jambar sudah dibicarakan sebelumnya dan dalam acara adatnya (unjuk) SW tinggal memberikan bagian jambar untuk SP sebagai ulu ni dengke mulak. Selanjutnya masing masing suhut membagikannya kepada masing-masing  fungsi dari pihaknya masing-masing saat makan sampai selesai dibagikan

MANAJALO TUMPAK (SUMBANGAN TANDA KASIH)

Arti harafiah tumpak adalah sumbangan bentuk uang, tetapi  melihat keberadaan masing-masing dalam acara adat mungkin istilah yang lebih tepat adalah tanda kasih. Yang memberikan tumpak adalah undangan SUHUT PRIA, yang diantarkan ketempat SUHUT duduk dengan memasukkannya dalam baskom yang disediakan/ ditempatkan dihadapan SUHUT, sambil menyalami pengenten dan SUHUT.

Setelah selesai santap makan, PRP meminta ijin kepada PRW agar mereke diberi waktu untuk menerima para undangan mereka untuk mengantarkan tumpak (tanda kasih)

Setelah PRW mempersilakan, PRP menyampai kan kepada dongan tubu, boru/bere dan undangannya bahwa  SP sudah siap menerima kedatangan mereka untuk mengantar tumpak.

Setelah selesai PRP mengucapkan terima kasih atas pemberian tanda kasih dari para undangannya

ACARA PERCAKAPAN ADAT

Mempersiapkan Percakapan
RPW menanyakan apakah sudah siap memulai percakapan, yang dijawab oleh SP, mereka sudah siap
Masing-masing PRW dan PRP menyampaikan kepada pihaknya dan hula-hula serta tulangnya bahwa percakapan adat akan dimulai, dan memohon kepada hula-hulanya agar berkenan memberi nasehat kepada mereka dalam percakapan adat nanti

Memulai Percakapan (Pinggan Panungkunan)

Pinggan Panungkunan, adalah piring yang didalamnya ada beras, sirih, sepotong daging (tanggo-tanggo) dan uang 4 lembar. Piring dengan isinya ini adalah sarana dan simbol untuk memulai percakapan adat.
PRP meminta seorang borunya mengantar Pinggan Panungkunan itu kepada PRW
PRW,  menyampaikan telah menerima Pinggan Panungkunan dengan menjelaskan apa arti semua isi yang ada dalam beras itu. Kemudian PRW mengambil 3 lembar uang itu, dan kemudian meminta salah seorang borunya untuk mengantar piring itu kembali kepada PRP
PRW membuka percakapan dengan memulainya dengan penjelasan makna dari tiap isi  pinggan panungkunan (beras, sirih, daging dan uang), kemudian menanyakan makna tanda dan makanan adat yang sudah dibawa dan dihidangkan oleh pihak Paranak.
Akhir dari pembukaan percakapan ini, keluarga Paranak mengatakan bahwa makanan dan minuman pertanda pengucapan syukur karena berada dalam keadaan sehat, dan tujuan Paranak  adalah menyerahkan kekurangan sinamot , dilanjutkan adat yang terkait dengan pernikahan anak mereka

PENYERAHAN PANGGOHI/ KEKURANGAN SINAMOT

Dalam percakapan selanjutnya, setelah PRW meminta PRP menguraikan apa/berapa yang mau mereka serahkan , PRP  memberi tahukan kekurangan sinamot yang akan mereka serahkan adalah sebsar Rp…Juta, menggenapi seluruh sinamot Rp….Juta. (Pada waktu acara Pudun Saut, Paranak sudah menyerahkan Rp 15 juta sebagai bohi sinamot (mendahulukan sebagian penyerahan sinamot di acara adat na gok).
Sebelum PR mengiakan lebih dulu RP meminta nasehat dari Hula-hula dan pendapat dari boru
Sesudah diiakan oleh PR, selanjutnya penyerahan kekurangan sinamot kepada suhut.

PENYERAHAN PANANDAION

Tujuan acara ini memperkenalkan keluarga pihak perempuan agar keluarga pihak pria mengenal siapa saja kerabat pihak perempuan sambil memberikan uang kepada yang bersangkutan

Secara simbolis, yang diberikan langsung hanya kepada 4 orang saja, yang disebut dengan patodoan atau “suhi ampang na opat”  ( 4 kaki dudukan/pemikul  bakul)  yang merupakan symbol pilar jadinya acara adat itu. Dengan demikian biarpun hanya yang empat itu yang dikenal/menerima langsung, sudah mewakili menerima semuanya. (Mungkin dapat dianalogikan dengan pemberian tanda penghargaan massal kepada pegawai PNS yang diwakili 4 orang, masing-masing 1 orang dari tiap golngan I sampai golongan IV)

Kepada yang lain diberikan dalam satu envelope saja yang nanti akan dibagikan kepada yang bersangkutan.

PENYERAHAN TINTIN MARANGKUP

Diberikan kepada tulang /paman pengantin pria (saudara laki ibu pengantin pria). Yang menyerahkan adalah orang tua pengantin perempuan berupa uang dari bagian sinamot itu

Secara tradisi pengantin pria mengambil boru tulangnya untuk isterinya, sehingga yang menerima sinamot seharusnya tulangnya                     

Dengan diterimanya sebagian sinamot itu oleh Tulang Pengenten Pria yang disebut titin marangkup, maka Tulang Pria mengaku pengantin wanita, isteri ponakannya ini, sudah dianggapnya sebagai boru/putrinya sendiri walaupun itu boru dari marga lain.

PEMBERIAN ULOS OLEH PIHAK PEREMPUAN

Dalam Adat Batak tradisi lama atau religi lama, ulos merupakan sarana penting bagi hula-hula, untuk menyatakan atau menyalurkan sahala atau berkatnya kepada borunya, disamping ikan, beras dan kata-kata berkat. Pada waktu pembuatannya ulos dianggap sudah mempunyai “kuasa”. Karena itu,   pemberian ulos, baik yang memberi maupun yang menerimanya  tidak sembarang orang , harus mempunyai alur tertentu, antara lain adalah dari Hula-hula kepada borunya, orang tua kepada anank-anaknya. Dengan pemahaman iman yang dianut sekarang, ulos tidak mempunyai nilai magis lagi sehingga ia sebagai simbol dalam pelaksaan acara adat.

Ujung dari ulos selalu banyak rambunya sehingga disebut “ulos siganjang/sigodang rambu”(Rambu, benang di ujung ulos yang dibiarkan terurai)

Pemberian Ulos sesuai maknanya adalah sebagai  berikut:

Ulos Namarhadohoan 

No     Uraian Yang Menerima           Keterangan     
A       Kepada Paranak    
         1.     Pasamot/Pansamot          Orang tua pengenten pria       
         2.     Hela                                Pengenten

B       Partodoan/Suhi Ampang Naopat           
         1.     Pamarai                             Kakak/ Adik dari ayah pengenten pria    
         2.     Simanggokkon                   Kakak/ Adik dari pengenten pria 
         3.     Namborunya                      Saudra perempuan  dari ayah pengenten pria     
         4.     Sihunti Ampang                  Kakak/ Adik perempuan dari  pengenten pria     

Ulos Kepada Pengantin
No      Uraian Yang Mangulosi     
A       Dari Parboru/Partodoan         
         1.     Pamarai 1 lembar, wajib Kakak/ Adik dari ayah pengenten wanita  
         2.     Simandokkon  Kakak/ Adik laki-laki dari pengenten wanita     
         3.     Namborunya (Parorot)  Iboto dari  ayah pengantin wanita      
         4.     Pariban   Kakak/ Adik dari  pengantin wanita      
B       Hula-hula dan Tulang Parboru           
         1.     Hula-hula       1 lembar, wajib
         2.     Tulang  1 lembar, wajib
         3.     Bona Tulang     1 lembar, wajib
         4.     Tulang Rorobot  1 lembar, tidak wajib  
C       Hula-hula dan Tulang Paranak           
         1.     Hula-hula       1 lembar, wajib
         2.     Tulang  1 lembar, wajib
         3.     Bona Tulang     1 lembar, wajib
         4.     Tulang Rorobot  1 lembar, tidak wajib 

MANGUNJUNGI ULAON (Menyimpulkan Acara Adat)

Manggabei (kata-kata doa dan restu) dari pihak SW Berupa kata-kata pengucapan syukur kepada Tuhan bahwa acara adat sudah terselenggara dengan baik:
  a.    Ucapan terima kasih kepada dongan tubu dan hula-hulanya
  b.    Permintaan kepada Tuhan agar rumah tangga yang baru diberkati demikian juga orang tua pengenten dan saudara yang lainnya
Mangampu (ucapan terima kasih) dari pihak SP
Ucapan terima kasih kepada semua pihak baik kepada hula-hula SW maupun kepada SP atas terselenggaranya acara adat nagok ini. 

Mangolopkon (Mengamenkan) oleh Tua-tua/yang dituakan di Kampung itu

Kedua suhut menyediakan piring yang diisi beras dan uang  (biasanya ratusan lembar pecahan Rp1.000 yang baru) kemudian diserahkan kepada Raja Huta yang mau mangolopkon Raja Huta berdiri sambil mengangkat piring yang berisi beras dan uang olop-olop itu. Dengan  terlebih dahulu menyampaikan kata-kata ucapan Puji Syukur kepada Tuhan Karen kasih-Nya cara adat rampung dalam suasan damai (sonang so haribo-riboan) serta restu dan harapan kemudian  diakhiri , dengan mengucapkan : olop olop, olop olop, olop olop sambil menabur kan beras keatas dan kemudian membagikan uang olop-olop itu. 

Ditutup dengan doa/ ucapan syukur
Akhirnya acara adat ditutup dengan doa oleh Hamba Tuhan.Sesudah amin, sama-sama mengucapkan: horas..! horas..! horas..!

Bersalaman untuk pulang,, suhut na niambangan  Paranak menyalami Suhut Parboru

Catatan:
Sekarang ini ada yang melaksanakan acara paulak une dan maningkir tangga langsung setelah acara adat ditempat acara adat dilakukan, yang mereka namakan “Ulaon Sadari”

Referensi
: http://berlipro.com/index6.html
Sumber: http://www.ladangtuhan.com